Lastik basıncı (TPMS) uyarısı neden geçmiyor, nasıl sıfırlanır

Lastik basıncı (TPMS) lambasının iki ayrı mesajı vardır. Sabit yanıyorsa lastiklerden biri ya da birkaçı belirgin biçimde sönüktür. Kontakta yaklaşık bir dakika yanıp sönüyor ve ardından sabit kalıyorsa sorun lastikte değil sistemdedir: Hyundai'nin kılavuzu yaklaşık 60 saniyelik yanıp sönmeyi TPMS arızası olarak tanımlıyor (Hyundai). Dört lastik gerçekten eşiğin üstünde olduğu hâlde lamba sönmüyorsa şu iki yer akla gelir: dolaylı sistem sıfırlanmamıştır ya da doğrudan sistemde bir sensör tanıtılmamış, bozulmuş veya pili bitmiştir.

Lamba geç uyarır

Lamba basınç etiket değerinden biraz düştüğünde değil, belirli bir eşiğin altına inildiğinde yanar. ABD'deki TPMS kaynakları eşiği önerilen basıncın yaklaşık yüzde 25 altı olarak veriyor (NOLN); GM'in teknik yazısı kendi araçlarında lambanın soğuk etiket değerinin yüzde 70'ine inilince yandığını belirtiyor (GM TechLink). Eşik üreticiye göre değişiyor, ama etiket değerinin yüzde 15 kadar altındaki bir lastik için lamba yanmayabilir. Hyundai ayrıca sistemin dış etkenle oluşan ani lastik hasarını bildiremeyeceğini yazıyor.

Lamba bu yüzden manometrenin yerini tutmaz. Lastikleri soğukken ölç ve etiketteki değere göre ayarla. Etiket sürücü kapısının eşiğinde bulunur (GM), araca göre kılavuzda da yazar; lastiğin yan duvarındaki sayı azami değerdir, ayar değeri değildir.

Doğrudan ve dolaylı sistem: sıfırlama farkı burada çıkıyor

• Doğrudan sistem: Her tekerlekte basınç ölçen bir sensör bulunur ve veriyi araca gönderir. Hangi lastiğin düşük olduğunu söyleyebilir; Hyundai'nin göstergesi lastiği ayrı ayrı gösteriyor. Sensörler pille çalışır, NOLN pil ömrünü genellikle beş ile yedi yıl olarak veriyor. Rotasyondan ya da lastik işleminden sonra sensörlerin araca tanıtılması (relearn) gerekir; GM her rotasyondan sonra tanıtmayı ve basıncı etiket değerine getirmeyi öneriyor.
• Dolaylı sistem: Lastiğin içinde sensör yoktur; ABS'nin tekerlek hız sensörlerinden yararlanır. Sönük lastik daha küçük çapla döndüğü için hız farkından anlaşılır ve genellikle hangi lastiğin düşük olduğu söylenemez. Basınç ayarlandıktan, lastik değiştikten ya da rotasyondan sonra sistemin sıfırlanması gerekir. Bunun için bazı araçlarda düğme, bazılarında gösterge menüsü bulunur; bazıları da bir süre sürüşle kendiliğinden öğrenir. Adım markaya göre değişir, kılavuz esastır.
• Hangisi bende? Göstergede lastik başına basınç ya da hangi lastiğin düşük olduğu yazıyorsa sistem doğrudandır. Yalnızca bir lamba varsa ve sıfırlama düğmesi ya da menüsü bulunuyorsa çoğunlukla dolaylıdır.

Basıncı düzelttin, lamba sönmüyor: sırayla bak

• Dört lastiği de soğukken ölç. Lamba hangi lastik olduğunu göstermiyor olabilir, bir lastik hâlâ eşiğin altında kalmış olabilir. Bazı araçlarda stepne de sisteme dahildir, kılavuza bak.
• Dolaylı sistemde sıfırla. Önce dört lastiği etiket basıncına getir, sonra kılavuzdaki adımı uygula. Basıncı değiştirip sıfırlamazsan sistem eski referansla karşılaştırmaya devam eder.
• Doğrudan sistemde son lastik işlemini sor. Rotasyon, yeni lastik, jant değişimi ya da yazlık-kışlık takım geçişinden sonra sensörler tanıtılmadıysa lamba yanıp söner ve sabit kalır. GM'in teknik yazısı kendi sisteminde bir sensör sürüşte yaklaşık 18 dakika veri göndermezse arıza kaydedildiğini, lambanın yaklaşık bir dakika yanıp söndükten sonra kontak boyunca sabit yandığını anlatıyor.
• İkinci takımda sensör var mı? Kışlık ya da yazlık jant takımında sensör yoksa ya da tanıtılmamışsa sistemin sensör görememesi ve arıza vermesi beklenir. Aracın kuralını kılavuzdan doğrula.
• Yanıp sönme sürüyorsa tarayıcı gerekir. GM'e göre yanıp sönen lamba sistemin hata kodu kaydettiğini gösteriyor. Sensör, pil ya da alıcı arızası TPMS tarayıcısıyla görülür; bu cihaz lastikçilerde bulunur.

Gece yanıp öğlen sönen lamba

GM'in teknik yazısı lastik basıncının her 6 °C'lik (10 °F) sıcaklık değişiminde yaklaşık 7 kPa (1 psi) değiştiğini yazıyor. Sıcak bir garajda 20 °C'de şişirilen lastik, dışarıda 0 °C'ye inince yaklaşık 0,23 bar kaybeder. Bu tek başına eşiği aşmaz, ama zaten biraz sönük olan bir lastiği eşiğin altına itebilir. Sabah yanıp araç ısınınca sönen lamba bu tabloya işaret eder.

GM, basıncın etiket değerinin altına inmemesi için ayarın aracın karşılaşacağı en düşük sıcaklığa göre yapılmasını öneriyor. Lastiği ılık bir yerde şişirip soğuğa çıkıyorsan basıncı dışarıda, soğukken yeniden kontrol et.

Sensör pili ve aracın yaşı

Doğrudan sistemde yanıp sönen lambanın en yaygın nedeni olarak sensör pilinin bitmesi gösteriliyor (TireGrades). Pil çoğunlukla sensörün kapalı gövdesinin içindedir, bu yüzden pil bitince sensör genellikle bütün olarak değişir ve araca tanıtılır. Beş ile yedi yıllık pil ömrü düşünülürse, bu yaşı geçmiş bir araçta sensörlerin hiç değişip değişmediği sorulması gereken bir kalemdir.

• Kontak testi: Kontağı aç; lamba yaklaşık 3 saniye yanmalı ve sönmeli (Hyundai). Hiç yanmıyorsa ya da yaklaşık bir dakika yanıp sönüp sabit kalıyorsa sistem arızalı olabilir.
• Lastik geçmişi: Son lastik değişimi ve jant takımı hakkında fatura iste. Sensör değişimi ya da tanıtma kaydı varsa not al.
• Basınç ölçümü: Satıcının “lamba yanmıyor” cevabına güvenme. Dört lastiği soğukken kendin ölç.
• İkinci jant takımı: Aracın yanında kışlık ya da yazlık takım veriliyorsa o takımın sensörlü olup olmadığını sor.

Basınç doğruyken lastik yine de tek yandan aşınıyorsa

TPMS yalnızca basıncı izler. Basıncı doğru tutulan bir lastik tek yanından ya da düzensiz aşınıyorsa neden basınç olmayabilir; yürüyen aksamdaki burç ve salıncak aşınması bu belirtiyi veriyor. Sitede düzensiz lastik aşınmasını belirti olarak kaydettiğimiz örnekler:

Daha fazlası için yürüyen aksam belirtileri sayfasına bak.