Yağ basıncı ikaz lambası yandığında motoru neden hemen durdurmak gerekir

Kırmızı yağ basıncı lambası yanıyorsa aracı güvenli bir yere çek, motoru kapat ve kılavuzun izin verdiği kontroller dışında yeniden çalıştırma. Lamba, yağın motor yataklarına yeterli basınçla ulaşmadığını bildirir. Nissan, lamba yanıkken çalışan motorun ciddi hasar görebileceğini, Mazda ise kapsamlı motor hasarına yol açabileceğini yazıyor.

Yağ çubuğunda seviye normal çıksa bile lamba yanık kalıyorsa sürmeye devam etme. Mazda böyle bir durumda aracın çekiciyle servise götürülmesini, Volkswagen ise yol yardım çağrılmasını istiyor.

Lamba seviyeyi değil basıncı izler

Nissan kılavuzu bunu açıkça yazıyor: yağ basıncı lambası düşük yağ seviyesini göstermek için tasarlanmamıştır, seviye çubukla kontrol edilir. Yanıp sönmesi de aynı uyarı sayılıyor; kılavuza göre motor çalışırken yanan ya da yanıp sönen lamba düşük basıncı gösterebilir.

Lamba, basıncı ölçen bir gösterge değil, basınç belli bir değerin altına inince devreye giren bir anahtara bağlıdır. Saab'ın servis belgesinde bu eşik 0,3 ile 0,5 bar arasında (Saab servis bilgisi); eşik markaya göre değişebilir, mantık aynıdır. Yani lamba basınç azalırken uyarmaz, basınç çöktüğünde yanar. “Birkaç kilometre idare eder” düşüncesi bu yüzden dayanaksızdır: lamba yandığında basınç zaten eşiğin altına inmiştir.

Durduktan sonra üreticilerin istediği sıra

Üç üretici de aynı yerden başlıyor: motoru kapat. Sonrasında kılavuzlar ayrışıyor.

• Nissan: Aracı güvenle durdur, motoru hemen kapat ve yetkili servise ya da nitelikli bir atölyeye başvur. Seviye çubukla kontrol edilir.
• Mazda: Yol dışında, düz zeminde dur; motoru kapat ve yağın karterde toplanması için 5 dakika bekle, sonra seviyeyi kontrol et. Düşükse doğru miktarda yağ ekle (taşırmamaya dikkat et), motoru çalıştırıp lambanın sönüp sönmediğine bak. Seviye normal olduğu halde ya da yağ ekledikten sonra lamba yanıyorsa motoru hemen durdur ve aracı çekiciyle yetkili servise götür.
• Volkswagen: Motoru hemen kapat ve yeniden çalıştırma, seviyeyi kontrol et. Seviye normalse yol yardım çağır. Düşükse yağı tamamla, motoru beş saniye çalıştırıp lambanın söndüğünü gör; söndüyse sürüşe devam edilebilir, yanık kalıyorsa yol yardım çağır ve sürme (Volkswagen).

Ortak nokta şu: seviye düşükse yağı tamamlayıp tek bir deneme yapmaya izin var, lamba sönmüyorsa hiçbir kılavuz sürmeye devam etmeyi önermiyor. Lamba yağ eklenince sönse bile bir soru kalır: yağ nereye gitti? Sızıntı da olabilir, yanma odasında yanan yağ da. İkincisini nasıl ayıracağını yağ yakan motor yazısında anlattık.

Seviye normal olduğu halde lamba yanıyorsa

Bu durumda sorun yağın miktarında değil, basıncı üreten ya da taşıyan zincirde aranır. Castrol seviyeden sonra şu nedenleri sayıyor:

• Yanlış viskozite: Çok ince yağ basıncı düşürür, çok kalın yağ akışı yavaşlatır.
• Tıkalı yağ filtresi: Yağı baypas valfinden geçirir, filtrelenmemiş yağ motorda dolaşır.
• Yağ pompası ya da yataklar: Daha ciddi nedenlerdir; yağ eklemek bunları çözmez.
• Arızalı basınç sensörü: Nadiren lambanın kendisi yanlış alarm verir.

Sensör ihtimali kimseyi rahatlatmamalı. Lamba basıncı ölçmediği için sensörün hatalı olduğunu ancak gerçek basıncı ölçen bir kontrol gösterebilir.

Sitedeki kayıtlarda lambanın arkasından çıkan arızalar

Belirti olarak yağ basıncı uyarısı geçen arıza kayıtları çok sayıda marka ve modele yayılıyor ve neredeyse tamamı sitenin en yüksek ciddiyet düzeyi olan 4'te (motor ya da şanzıman hasarı, güvenlik riski). Bu sayım sitedeki kayıtlardan çıkıyor, filo istatistiği değil. Nedenlere göre dağılım:

• Yağ içinde çalışan kayışın kırıntıları (kayıtların yarısından fazlası): Citroen, Peugeot, Ford, Opel ve DS'te kayış yağda yaşlanıp ufalanıyor; kırıntılar yağ emme süzgecini, küçük kanalları ve solenoidleri tıkıyor.
• Yağ pompası, denge mili ve çamurlaşma (yaklaşık altıda biri): Volkswagen grubunun 2.0 TDI motorlarında yağ pompasını süren denge mili modülü aşınıyor; Land Rover'da denge mili rulmanlarının talaşı yağ devresine dağılıyor; Passat B5'te yağ çamurlaşması emme borusu filtresini tıkıyor.
• Yatak aşınması (onda birinden az): Renault dCi'de biyel yatakları, Hyundai-Kia Theta II ve Land Rover'da krank ve ana yatak sorunları.
• Sızıntı ve conta (yatak aşınmasından da az): yağ soğutucusu ve filtre yuvası contaları, motor sızıntıları, enjektör bağlantısından yağa kaçan yanma gazı.
• Plastik zincir kılavuzu (BMW) ve yağ tüketimi (Hyundai-Kia), ikisi de en küçük gruplar: kırık kılavuz parçaları yağ pompası emişini tıkıyor; tüketimde ise seviye fark edilmeden düşerse yatak hasarı riski artıyor.

Bu kayıtlar kronik arızalardan derlendiği için tek seferlik sensör hatası gibi nedenler listede az görünür. Liste, lambanın her yanışında bunların çıkacağını değil, lambanın en çok hangi bilinen arızalardan haber verdiğini gösteriyor. Kayıtların çoğunda lamba seviye eksikliğini değil, mekanik bir tıkanmayı ya da aşınmayı bildiriyor.

İkinci elde: kontak, geçmiş ve kayış kaydı

• Kontakta yanmalı, çalışınca sönmeli. Nissan'a göre lambanın kontak açıkken yanıp motor çalışınca sönmesi sensörlerin çalıştığını gösterir. Hiç yanmayan lamba da bir sorudur.
• Geçmişi sor. Lamba hiç yandı mı, ne yapıldı, faturası var mı? Lambanın yandığı, sonra yağ eklenip yola devam edildiği bir geçmiş yatakların zarar görmüş olabileceğini düşündürür.
• Yağ içinde çalışan kayışlı motorlarda (Ford 1.0 EcoBoost ve 2.0 EcoBlue, PSA PureTech ve VTi) kayış değişim kaydını ve yağ bakım aralığını iste. Bu motorların kayış sorunları için triger yazısına bak.
• Soğuk ve sıcak rölantide motor sesini dinle. Sitedeki 2.0 TDI kayıtlarında yağ pompasını süren modülün aşınması metalik sesle birlikte görülüyor.