Fren balatası aşınma uyarısı yandı: kaç kilometre daha gidilir
Güvenilir bir kilometre payı yoktur: kalan ömür sensörün konumuna, uyarının verildiği kalınlığa ve aşınma hızına bağlıdır. Uyarıdan sonra sürüşü uzatmak yerine balataları ölçtürüp değiştirmek gerekir; kırmızı fren lambası ya da pedal hissi değişimi varsa sürmeyi bırak.
Balata aşınma uyarısı yandıktan sonra gidilebilecek güvenilir bir kilometre yoktur; doğru adım balataları ilk fırsatta ölçtürüp değiştirmektir. Kia'nın kullanım kılavuzu, aşınmış balatalarla sürmeye devam etmenin fren sistemine zarar verip masraflı onarımlara yol açabileceğini, yüksek perdeli aşınma sesini görmezden gelmenin ise fren performansını düşürerek ciddi bir kazaya neden olabileceğini yazıyor.
Uyarıyla birlikte fren pedalının hissi değiştiyse, fren mesafesi uzadıysa ya da kırmızı fren sistemi lambası yanıyorsa sürüşü sürdürme. Aynı kılavuza göre motor çalışırken ve park freni bırakılmışken kırmızı fren lambası yanık kalıyorsa sistemde arıza olabilir ve hemen ilgilenmek gerekir; mümkün olan ilk yerde durulması, mümkün değilse yalnızca güvenli bir yere ya da servise varana kadar azami dikkatle gidilmesi öneriliyor.
Fren sistemi güvenlik donanımıdır. Aşağıdakiler genel bilgidir; belirli bir araç için karar, tekerlekler sökülerek yapılan ölçüme ve aracın servis verisine dayanmalıdır.
Uyarı iki yoldan gelir
Aşınma uyarıcısı ses ya da elektrik yoluyla çalışır.
- Ses: Kia'ya göre aşınmış balatalar ön ya da arka frenden yüksek perdeli bir ses çıkarır; ses bazen ara sıra, bazen her fren basışında duyulur.
- Gösterge lambası: Balataya bir sensör takılıdır; balata aşındığında sensör diske değip devreyi açar ya da kapatır ve gösterge panelinde lamba yanar. Bendix'in sayfasına göre bir araçta bir ile dört arası sensör bulunabilir ve bu sensörler tek kullanımlıktır.
Neden bir kilometre rakamı verilemez
Üç değişken sonucu belirliyor. Birincisi sensör sayısı: bir ile dört arası sensör bulunabildiği için lamba yalnızca sensörlü balataların durumunu bildirir; öbür tekerleklerin balataları daha az ya da daha çok aşınmış olabilir. İkincisi uyarının hangi kalınlıkta verildiği: Kia'nın kılavuzu da Bendix'in sayfası da bir kalınlık ya da kilometre eşiği vermiyor, bu değer aracın servis verisinden ya da balata üreticisinin dokümanından öğrenilir. Üçüncüsü aşınma hızı: yokuş, yük, şehir içi dur-kalk ve sürüş tarzı aynı balatayı çok farklı sürede eritir.
Bu belirsizlik ölçümle azaltılır. Tekerlekler sökülünce her balatanın kalan kalınlığı ölçülür ve aracın değişim sınırıyla karşılaştırılır. Kalan kullanılabilir kalınlığı (mm), balataların şimdiye kadar mm başına gittiği kilometreyle çarpmak kaba bir kilometre tahmini verir. Bu tahmin servis randevusunu planlamak içindir; sürüşü uzatmak için bir izin sayılmaz.
Uyarıdan sonra serviste yapılacaklar
- Tüm balataları ve diskleri ölçtür. Lamba yalnızca sensörlü balatayı gösterebildiği için öbür tekerleklerin balatalarına da bakılmalı.
- Sensörü balatalarla birlikte yenile. Bendix, diske temas etmiş sensörün yeniden kullanılamayacağını, temas etmemiş olsa bile balatalarla birlikte yenilenmesini öneriyor.
- Balatalar yenilendiği halde lamba sönmüyorsa eski sensörün kullanılıp kullanılmadığına ve sensör bağlantısına bakılır. Diske temas etmiş sensör yeniden kullanılamayacağı için eski sensörle takılan balatalarda uyarının sürmesi şaşırtıcı olmaz.
- Balata kalınken lamba yanıyorsa sensörden ya da kablosundan şüphelenilir; bu sonuca ancak ölçümden sonra varılır.
Bir tarafta erken biten balata başka bir arızayı gösterebilir
Aynı akstaki iki balatanın farklı hızda erimesi sıkışan bir kaliperi düşündürür. Sitedeki Peugeot 306 kaydı, kaliper pistonu ya da kılavuzu paslanıp sıkışınca frenin sürttüğünü ve tekerleğin ısındığını anlatıyor; arka disk ve balata aşınmasının iki tarafta eşit olup olmadığına bakılmasını öneriyor. Disk çarpılması ise Volvo S60 kaydında diskin ve balatanın erken bitmesi arasında sayılıyor.
Rejeneratif frenlemeli elektrikli araçlarda tablo farklıdır: frenler az çalıştığı için sorun balata aşınmasından çok diskin paslanması olabilir.
Pazarlıkta balata, disk ve sensör ayrı kalemdir
Aşınma uyarısı yanan bir araç alıyorsan balata masrafı hemen gelir; gerekirse disk ve sensör de eklenir. Kia'nın kılavuzu aşınmış balatayla sürmenin frene daha masraflı zarar verebileceğini söylediği için bu kalemi ertelemeye uygun saymamak gerekir. Pazarlıkta tahmine dayanmak yerine servisten balata, disk ve sensör için ayrı ayrı yazılı teklif al.
Uyarısı sönük araçta da son balata ve disk değişiminin tarihini, kilometresini ve sensörün yenilenip yenilenmediğini faturadan oku; tekerlekler sökülmeden balata kalınlığı bilinemez. Ekspertiz raporunun neyi kapsadığı için ekspertiz yazısına bak.