Hararet lambası yandığında yapılması gerekenler

Hararet lambası soğutma suyunun aşırı ısındığını gösterir ve Hyundai'nin kılavuzu aşırı ısınmış motorla sürüşe devam edilmemesini söylüyor (Hyundai). İlk iş, trafiği tehlikeye atmadan en yakın güvenli yerde durmak; ikinci iş, ne gördüğünü ayırmak: kaputtan buhar çıkıyor mu, aracın altından su akıyor mu, fan dönüyor mu? Bu üç gözlem, ne yapacağını ve aracı çekiciyle mi götüreceğini belirler.

Durduktan sonraki ilk dakikalar

Hyundai'nin “motor aşırı ısınırsa” prosedürü şu sırayı izliyor (Hyundai):

• Yol kenarına çek. Otomatik şanzımanlı araçta P konumuna al, el frenini çek, klimayı kapat.
• Buhar ya da akan su var mı bak. Altından soğutma suyu akıyorsa ya da kaputtan buhar çıkıyorsa motoru hemen kapat, yetkili servise haber ver. Akış ya da buhar kesilmeden kaputu açma.
• Buhar ve sızıntı yoksa motoru rölantide bırakıp fanın döndüğünü kontrol et. Fan dönmüyorsa motoru kapat. Fanın ve kayışın yakınına el ve alet sokma.

Hyundai sabit bir bekleme süresi vermiyor; hedef, motorun ve radyatörün artık sıcak olmaması. Bu yüzden kapağı açma sırası önemli.

Kapak, seviye ve soğutma suyu ekleme

Motor ve radyatör sıcakken genleşme kabının ya da radyatörün kapağını açma. Hyundai'ye göre sıcak soğutma suyu ve buhar basınçla fırlayıp ciddi yaralanmaya yol açabilir. Motor soğuyunca kapağın üstüne kalın bir bez sar, kapağı saat yönünün tersine yalnızca ilk durma noktasına kadar yavaşça çevir, geri çekil, basınç boşalınca bastırıp tamamen çıkar.

Neden bulamadıysan ve seviye düşükse, motor normal sıcaklığa dönünce haznedeki seviyeyi yarı düzeye kadar tamamla. Ekleme yavaş ve az az olmalı: Hyundai, ısınmış motora aniden soğutma suyu doldurmanın motorda çatlağa yol açabileceğini ve sistemi doldurmak için birkaç tur gerekebileceğini yazıyor. Karışım da önemli, çünkü aynı kılavuz yanlış karışımın ciddi arızaya yol açabileceğini belirtiyor. Elinde hazır karışım olmadığı için su eklemek zorunda kaldıysan karışım oranı bozulmuştur; en kısa sürede serviste ölçtür.

Lamba yeniden yanarsa sürmeyi bırak: Hyundai bu durumda yetkili servise başvurulmasını istiyor. Ciddi bir soğutma suyu kaybı sızıntı demektir.

Gördüğüne göre şüphelenilecek parça

Aşağıdaki eşleştirme tamirci rehberlerindeki yaygın nedenlerden ve sitedeki soğutma kayıtlarının belirti alanlarından derlendi. Hata kodu ve basınç testinin yerine geçmez.

• Seviye düşük, motor önünde kuru antifriz izi ya da yerde damla var: Hortum, plastik gövde, pompa ya da radyatörden sızıntı. Sitedeki su pompası ve termostat kayıtları genleşme kabı seviyesine ve motor önündeki kristalleşmiş antifriz izine bakmayı söylüyor.
• Seviye tam, trafikte ya da rölantide ısınıyor, fan dönmüyor: Fan, rölesi ya da sıcaklık sensörü. Araç dururken radyatörü soğutan şey fan havasıdır; tamir sitesi MechanicBase'in rehberi (üretici belgesi değil) araç yalnızca rölantide ısınıyorsa önce fanın doğru çalışıp çalışmadığına bakmayı söylüyor. Hyundai'nin fan kontrolünü ilk adımlara koyması bu yüzden.
• Seviye tam, ibre inip çıkıyor, kalorifer ısısı kararsız: Termostat. Sitedeki Opel Astra H kaydı sıcaklık dalgalanmasını, soğutma suyu eksilmesini ve kalorifer ısısının kararsızlığını birlikte sayıyor.
• Seviye görünür kaçak olmadan eksiliyor, egzozdan beyaz duman çıkıyor ya da yağ kapağının altında sütlü köpük var: Silindir kapak contası. Soğutma suyunun yağa karışması soğutmayı bozuyor ve MechanicBase'in aynı rehberi kapak contasını sistemdeki hava ceplerinin ve aşırı ısınmanın nedenleri arasında sayıyor. Beyaz duman ve yağ kapağı altındaki köpük, sitedeki Fiat Fire kaydının belirtileridir.
• Dizelde soğutma suyu sürekli eksiliyor: EGR soğutucusu sızıntısı. Sitedeki kayıtlar bu parçayı hem soğutma suyu kaybıyla hem hararetle ilişkilendiriyor.
• Fan geç devreye giriyor, ibre yavaş yavaş yükseliyor, hortumlar sızdırıyor: Radyatör tıkanıklığı ve yaşlanmış hortumlar.

Sitedeki soğutma kayıtları hararetin yolunu nasıl gösteriyor

Sitedeki soğutma ve hararet kategorisinin yaklaşık beşte üçü su pompası ya da termostatla ilgili; bu grubun yaklaşık üçte biri plastik gövde sorunu, aşağı yukarı bir o kadarı da elektrikli ya da elektronik su pompasıyla ilgili. Geri kalanda en kalabalık grup EGR soğutucusu (kategorinin yaklaşık altıda biri); silindir kapağı ya da kapak contası, radyatör ve yağ soğutucusu kayıtları çok daha az.

Bu dağılımdan çıkan sonuç şu: çok sayıda kayıtta hararet, büyük bir motor arızasından önce küçük bir sızıntıyla başlıyor. Plastik gövde ya da conta çatlıyor, seviye yavaş yavaş düşüyor, uyarı geç geliyor. Silindir kapağı ve conta kayıtları toplamın yaklaşık yüzde 7'si; hararet denince akla ilk gelen bu senaryo, sitedeki kayıtlarda en sık olan değil. Dağılımı sitenin kayıtlarının dağılımı olarak oku: her modelin arızaları aynı derinlikte araştırılmadı ve bu rakamlar Türkiye'deki arıza istatistiği değildir.

Diğer soğutma kayıtları için soğutma ve hararet belirtileri sayfasına bak.

Hararet geçmişi olan bir aracı alırken

Araç bakım rehberleri, aşırı ısınmayla yola devam etmenin silindir kapağında eğilme ya da çatlama, conta yanması ve motorun kilitlenmesi gibi sonuçlar doğurabileceğini yazıyor. Hasar çoğu zaman o gün görünmez; bu yüzden satıcının cevabı tek başına yeterli sayılmaz.

• Sor: Araç hiç hararet yaptı mı, conta, radyatör, termostat ya da su pompası değişti mi? Değişim varsa fatura iste.
• Soğuk motorda hazneye bak: Seviye düşükse ve yakın zamanda tamamlanmış gibiyse sızıntı veya eksilme geçmişini sor. Hazne içinde yağ filmi, yağ kapağının altında sütlü köpük ara.
• Isınma sürecini izle: Motor ısınırken ibre dengeli yükselip çalışma değerinde sabit kalmalı. Trafikte ya da klima açıkken fanın devreye girdiğini duy.
• Satıcının “bir kerelikti” cevabını soğutma devresine yapılan işlemlerle eşleştir: tek bir hortum değişimiyle anlatılan hararet, conta sorununu dışlamaz.