Dizel kızdırma lambası yanıp sönüyor: buji mi, sensör mü

Yanıp sönen kızdırma lambası, aracın bilgisayarında kayıtlı bir arıza olduğunu söyler; arızanın bujide mi yoksa başka bir sistemde mi olduğunu söylemez. Üreticiler aynı simgeye farklı anlam yüklüyor: Fiat'ın Tipo kullanım kılavuzu yanıp sönmeyi doğrudan ön ısıtma sisteminin arızası olarak tanımlıyor, Volkswagen ise motor çalışırken yanık kalan ya da yanıp sönen lambayı motor yönetim sisteminin genel arızası sayıyor.

Aynı simge iki markada iki ayrı şey söylüyor

Kontak açıldığında lambanın yanması arıza değil, bujilerin ısındığını gösterir. Volkswagen kontakta birkaç saniye yanmasını normal sayıyor. Fiat'a göre lamba bujiler gereken sıcaklığa gelince sönüyor ve ılık havada yalnızca çok kısa süre yanıyor; yani sıcak bir günde lambanın neredeyse hiç görünmemesi de olağan.

• Volkswagen: Lamba motor çalışırken yanık kalırsa ya da yanıp sönerse arıza kızdırma devresiyle sınırlı olmayabilir, motor yönetiminin herhangi bir yerinde olabilir. Üretici aracı yavaş ve dikkatli sürerek gecikmeden yetkili servise götürmeyi söylüyor.
• Fiat (Tipo): Lamba çalıştırmadan sonra ya da uzun marş sırasında yanıp sönüyorsa ön ısıtma sisteminde arıza var. Motor çalışıyorsa araç normal kullanılabilir, ancak en kısa sürede yetkili servise gidilmesi isteniyor.

İki tavsiye birbiriyle çelişmiyor, çünkü lamba farklı kapsamları temsil ediyor. Güç kaybı, sarsıntı ya da başka bir lamba eşlik ediyorsa Volkswagen'in tarifini, yani motor yönetimi arızasını esas al. Başka markalarda anlam farklı olabilir; aracın kılavuzundaki tarif geçerlidir.

Ölü buji seti ılık havada görünmeyebilir

Bosch, arızalı kızdırma bujilerinin işaretlerini şöyle sıralıyor: soğuk çalıştırmada artan duman, motor çalışma sıcaklığına gelmeden duyulan sert yanma sesi, ısınmış motorda düzensiz çalışma ve güç kaybı. Aynı üreticiye göre doğrudan enjeksiyonlu dizeller -5 °C'nin üzerinde bujiler olmadan da çalışmaya başlayabiliyor. Bu yüzden bozuk bir set yaz boyunca fark edilmeyebilir ve ilk soğukta ortaya çıkabilir.

Modern bujiler yalnızca marşta değil, motor çalıştıktan sonra da ısınmayı sürdürüyor (art kızdırma). Bosch, sıkıştırma oranı düşük yeni dizellerde soğuk motorda karışımın kendiliğinden tutuşmadığını, bu yüzden art kızdırmanın gerektiğini yazıyor. Kızdırma sistemindeki bir arıza bu nedenle yalnızca zor marşı değil, motor ısınana kadar süren dumanlı ve sert çalışmayı da açıklar.

Buji mi, başka bir arıza mı: ayırma sırası

Lamba Volkswagen'de motor yönetiminin tamamını temsil edebildiği için ilk adım, bir şey sökmeden önce hata belleğini okutmak.

• Hata belleği. SAE'nin genel kod listesinde kızdırma devresi için P0380, silindir başına ise P0671 ile P0676 arasındaki kodlar ayrılmıştır. Kod bu gruptaysa sorun kızdırma devresindedir; başka bir koddaysa lamba kızdırmayla ilgisiz bir motor arızasını bildiriyor demektir. Üreticiye özel kod numaraları farklı olabilir.
• Direnç ölçümü. Bosch, bujilerin işlevini yalnızca ohmmetre ya da multimetreyle ölçmeyi öneriyor; bujiyi aküye doğrudan bağlamak onu aşırı ısıtır. Kontak kapalıyken konnektör ucu ile motor gövdesi (şase) arası ölçülür ve iki prob birleştirilince okunan ölçü aleti direnci sonuçtan çıkarılır. Bosch bujileri için 0,2 Ω'un altı ya da sonsuz okuma arızalı, 0,2 ile 5 Ω arası sağlam sayılıyor. Başka marka bujilerde ve aracın servis verisinde değerler farklı olabilir; üreticinin değeri varsa o geçerlidir.
• Bujiler sağlam çıkarsa. Kod hâlâ kızdırma devresini gösteriyorsa sorun bujinin kendisinde değil, onu besleyen devrededir; bu noktadan sonrası atölye işidir.
• Belirti bujiden gelmeyebilir. Soğukta zor çalışma ve beyaz duman enjektör arızasının da belirtisidir. Sitedeki 1.3 Multijet enjektör kaydı, kızdırma bujilerinin de aynı belirtiyi verebildiğini ayrıca not ediyor.

Bujiyi sökmenin kendine ait bir riski var

Yüksek kilometrede bujiler silindir kapağında paslanıp sıkışabilir. Sökerken uygulanan fazla kuvvet bujiyi koparır ve bir parça kapaktaki dişli deliğin içinde kalır; Bosch bu durumda silindir kapağının sökülmesinin gerekebileceğini yazıyor. Kilometresi yüksek bir araçta değişim yaptıracaksan sıkışma ihtimalini ve sökme yöntemini atölyeyle önceden konuş.

Takımı birlikte değiştirmek de mantıklı. Bosch, bujilerin genellikle peş peşe eskidiğini, her değişimde bağlantı kabloları ve baranın sökülmesi gerektiği için tek tek değiştirmenin setin tamamını bir seferde değiştirmekten daha pahalıya geldiğini söylüyor. Sitedeki 1.6 TDI kaydı da bujilerin birlikte yenilenmesini öneriyor.

İkinci elde kızdırma testi

• Motoru soğukken dene. Fiat'ın tarifine göre ılık havada lamba çok kısa yandığı için sıcak motorda yapılan çalıştırma kızdırma sistemini neredeyse hiç sınamaz. Satıcıdan motoru senin gelişinden önce çalıştırmamasını iste.
• Marş süresini ve ilk dakikayı izle. Uzun marş, ilk saniyelerdeki beyaz duman ve motor ısınana kadar süren sert ses bujilere ya da enjektörlere işaret eder.
• Lambayı kontakta izle. Kontakta birkaç saniye yanıp motor çalışınca sönen lamba normal davranıştır; yanıp sönen ya da sönmeyen lamba kayıtlı bir arıza demektir.
• Hata belleğini okut. Kızdırma koduyla birlikte son buji değişiminin faturasını, tarihi ve kilometresiyle iste.

İlandaki model ve motor için sitedeki kızdırma bujisi kaydına bakıp uyardığı kontrolleri listene ekleyebilirsin; bu kayıtlar Elektrik / elektronik belirti grubunda toplanıyor. Genel ön kontrol sırası için ekspertiz yazısına da bak.