Motor rölantide titriyor: nedenleri ve kontrol sırası
Rölanti titremesi ya motorun içinde bir şeyin eksik çalışmasından (ateşleme, yakıt, hava) ya da düzgün çalışan motorun titreşimini gövdeye geçiren takoz ve volan gibi parçalardan gelir. Önce koşulu ve hata belleğini oku, pahalı parçaya en son git.
Rölanti titremesinin kaynağı iki yerden biridir: motor kendi içinde düzgün çalışmıyordur ya da düzgün çalışan motorun titreşimi gövdeye geçiyordur. İlkinde bir silindir eksik yanar, karışıma fazla ya da az hava girer; ikincisinde takoz, çift kütleli volan gibi parçalar titreşimi söndüremez. İki grubu ayıran en ucuz adımlar hata belleğini okumak ve titremenin hangi koşulda çıktığını not etmektir.
Titremenin koşulunu yaz
Aynı belirti, çıktığı koşula göre farklı şüpheliyi öne çıkarır:
- Yalnızca vitese takılıyken: Yük bindiğinde motoru gövdede tutmak takozun işidir. Bozuk takoz titreşimi artırır ve D ile R arasında geçerken ‘tok’ bir ses ya da vuruntu verebilir (Auto Training Centre).
- Devir yükselince azalıyorsa: Hava kaçağı akla gelir. Devir arttıkça manifold vakumu düştüğü için kaçak çoğu zaman yalnızca rölantide belirgin olur (8020 Automotive).
- Klima açılınca kötüleşiyorsa: Rölantiyi yük altında tutan parçalara bak: rölanti hava valfi ve soğutma fanı (8020 Automotive).
- Yalnızca soğukken: Sitedeki gaz kelebeği ve direkt enjeksiyon kayıtları soğuk ve sıcak rölantiyi karşılaştırmayı kontrol adımı olarak veriyor.
- Her koşulda sürüyorsa: Ateşleme ya da yakıt tarafında kalıcı bir eksik olması daha olası; ilk durak hata belleği.
Hata belleği ve tekleme kodları ne diyor
Okuyucu çoğu zaman en kısa yolu gösterir. P0300 ile P0302 arasındaki gibi tekleme kodları ateşleme tarafına ve silindire işaret eder; P0171 gibi bir fakir karışım kodu yakıt iletimi ya da oksijen sensörü yönünü gösterebilir (8020 Automotive). Bekleyen kodları da oku: titreme hafifken kod henüz onaylanmamış olabilir. Kod yoksa bu hata olmadığı anlamına gelmez; aşağıdaki sıra kodsuz titremede de işler.
Kaçak hava ve kirli gaz kelebeği
Ölçülmeden giren hava karışımı fakirleştirir ve rölantiyi dalgalandırır. Çatlak vakum hortumları, emme manifoldu ve gaz kelebeği contaları, arızalı EGR ya da PCV valfi tipik kaynaklar. Kaçağı bulmanın yolu duman testidir: emme yoluna duman verilir, kaçak olan yerden çıkar (8020 Automotive). Sitede PCV (yağ buharı ayırıcı) valfi arızası, rölanti titremesi kayıtlarının yalnızca yaklaşık yüzde 4'ünde geçiyor.
Gaz kelebeği kirlenmesi ayrı bir kaynak: kelebek gövdesinde kurum birikince rölantiyi tutan hava miktarı bozulur. Sitedeki VW 1.6 MPI kaydı (BSE ve CLSA kodlu motorlar) bunu ayrıntılı anlatıyor: kelebek yağ buharı ve kurumla kirleniyor, temizlikten sonra adaptasyon yapılmazsa rölanti düzelmiyor ve motor arada stop edebiliyor.
Ateşleme ve yakıt: tek silindir mi, hepsi mi
Buji ve bobin yıpranınca ilgili silindir eksik yanar ve rölanti titrer. Kod bir silindir numarası veriyorsa o silindirin bobinini komşu silindire taşı: kod da taşınıyorsa bobin, yerinde kalıyorsa buji ya da yakıt tarafı şüphelidir. Sitedeki Fire motoru kaydına göre hatalı bobin çoğu zaman iki silindiri birden etkiler; bu yüzden kodlarda iki silindir birden çıkabilir.
Yakıt tarafında 8020 Automotive tıkalı ya da damlatan enjektörü, zayıf yakıt pompasını ve tıkalı filtreyi sayıyor. Direkt enjeksiyonlu benzinli motorlarda ayrıca emme supabında kurum birikir ve hava akışını kısarak tekleme yapabilir; sitedeki kayıt nedeni, yakıtın supabın arkasını yıkamaması olarak veriyor.
Motor düzgün ama kabin titriyorsa: takoz ve volan
Takozdan şüphelenmeden önce eşlik eden kaynakları ele: tekleme, aktarma organı sorunu, egzozun gövdeye değmesi ve gevşek braketler. Hareketin gerçekten fazla olup olmadığı da üreticinin yöntemiyle ölçülür; motorun biraz oynaması tek başına arıza sayılmaz (Auto Training Centre). 8020 Automotive bozuk takozun rölantiyi çoğunlukla ancak hafif bozduğunu da yazıyor.
Sitede takoz kaynaklı titreşimi anlatan kayıtlar çok az; bir örnek: Volvo S40'ta sağ ön takoz rölantide gövdeye yansıyan titreme yapıyor ve kayıt, gaz verip bırakırken motorun hareketine bakmayı öneriyor.
Manuel şanzımanlı dizellerde çift kütleli volan ayrı bir şüpheli: sitedeki kayıtlara göre volanın içindeki yaylar ve yataklar aşınınca rölantide ve kalkışta titreşim ile tıkırtı çıkıyor.
Sitedeki kayıtlar rölanti titremesini hangi arızalara bağlıyor
Sitede yayınlanmış arıza kayıtlarının yaklaşık altıda birinde belirtiler arasında rölantide titreme, dalgalanma ya da sallanma geçiyor. Bu, atölyede çıkan arızaların istatistiği değil, kaynakla doğrulanmış kronik arızaların kataloğu; aynı arıza birden çok modelde ayrı kayıt sayılıyor. Yine de hangi parça ailelerinin bu belirtiyle anıldığını gösteriyor:
- Yakıt ve enjeksiyon (bu kayıtların yaklaşık yüzde 40'ı): en kalabalık başlık emme supaplarında karbon birikmesi (bu grubun yaklaşık dörtte biri); dizel pompa-enjektör ve piezo enjektör arızaları yaklaşık onda birer payla onu izliyor.
- Motor mekaniği (yaklaşık altıda biri): yağ basıncı kaybı, vakum pompası ve eksantrik solenoidi tıkanması (bu grubun yaklaşık üçte biri) ile PCV valfi arızası (yaklaşık beşte biri).
- Emisyon (yaklaşık yüzde 15): EGR ve DPF tıkanmaları ile kanister (purge) valfi arızası.
- Elektrik (yaklaşık yüzde 14): bobin ve buji kaynaklı ıskalama, dizelde kızdırma bujisi arızası.
- Triger zinciri ve çift kütleli volan ile kavrama (her biri yaklaşık yüzde 5): küçük ama belirgin gruplar.
Başlığında takoz geçen kayıt ise çok az. Yani şiddetli titremede önce yanma ve hava tarafına, sonra aktarma ve takoz tarafına bakmak mantıklı bir sıra.
Titremeyi sekiz adımda daraltmak
- 1. Koşulu yaz: soğuk ya da sıcak, vitesli ya da boşta, klimalı ya da klimasız.
- 2. Hata belleğini oku: bekleyen kodlar dahil, silmeden önce kaydet.
- 3. Hava kaçağı ara: vakum hortumları, emme bağlantıları ve kapaklar; görünmüyorsa duman testi.
- 4. Gaz kelebeği, PCV ve EGR valfi: kirliyse temizle, temizlikten sonra adaptasyonu yaptır.
- 5. Buji ve bobin: silindir bazlı kod varsa bobin yer değiştirme denemesi.
- 6. Yakıt tarafı: enjektör ve yakıt basıncı; direkt enjeksiyonlu motorda emme supabı karbonu.
- 7. Takoz ve volan: motor düzgün çalışıp kabin titriyorsa.
- 8. Sıkıştırma ve kaçak testi: önceki adımlar sonuç vermediyse, özellikle yüksek kilometreli motorda.
Birden fazla parçayı aynı anda değiştirme. Titreme geçse bile nedenini bilemezsin, geçmezse hangi adımın boşa gittiğini ayıramazsın.