ESP ve ASR lambası yanıyor ya da yanıp sönüyor ne demek

ESP ya da ASR lambası yanıp sönüyorsa sistem o anda çalışıyordur: bir tekerlek patinaj yapmış ya da araç gittiği yönden sapmaya başlamıştır ve sistem frenle ve motor gücüyle araya girmektedir. Sürekli yanıyorsa durum farklıdır: sistem ya bir arıza algılamıştır ya da düğmeyle kapatılmıştır ve kaygan zeminde sana yardım etmeyecektir. Kia ve Ram kılavuzları lambanın bu iki davranışını aynı biçimde ayırıyor; Mazda'nın kılavuzu da sürekli yanmayı arıza olarak tanımlıyor.

İki kısaltma aynı sistemin iki işini anlatır. ASR (Almanca Antriebsschlupfregelung), gaz verirken dönen tekerleği frenleyip motor gücünü kısarak patinajı önleyen çekiş kontrolüdür; İngilizce kısaltması TCS. ESP, direksiyonun gösterdiği yönle aracın gerçek hareketini karşılaştırıp tekerlekleri tek tek frenleyerek aracı çizgisinde tutan kararlılık kontrolüdür; genel adı ESC. Kia ve Ram ESC, Mazda DSC adını kullanıyor. Çoğu araçta iki işlev tek lambada birleşir: Ram'ın kılavuzu çekiş kontrolü devreye girdiğinde ESC lambasının yanıp söndüğünü yazıyor.

Lambanın dört hâli

• Kontak açılınca yaklaşık 3 saniye yanması: Normaldir. Sistem kendini denetler ve lamba söner (Kia kılavuzu).
• Sürüşte yanıp sönmesi: Kayma algılanmış ve sistem devrededir (Ram kılavuzu). Gazdan ayak çek, direksiyonu ani çevirme, hızı düşür. Lamba yol tutuşun sınırına yaklaşıldığını söyler, sınırı genişletmez.
• Sürekli yanması: Kia ve Ram bunu ESC sisteminde algılanan arıza olarak tanımlıyor. Mazda'nın kılavuzu çekiş kontrolünün (TCS), kararlılık kontrolünün (DSC) ya da fren desteğinin arızalı olabileceğini ve doğru çalışmayabileceğini belirtiyor.
• “OFF” yazısıyla yanması: Sistem düğmeyle kapatılmıştır; Kia'da ESC OFF lambası düğmeye basılınca yanıyor. Bu arıza değildir. Düğmeye basmadığın hâlde yanıyorsa düğme ya da sistem kontrol edilmelidir.

Lamba bir kez yanıp sönmüşse hemen arıza sayma. Ram, lambanın birkaç kontak çevriminden ve biraz yol yapıldıktan sonra da sönmediği durumda servise gidilmesini istiyor; tamirci rehberleri düşük akü gerilimini de lambayı yakan nedenler arasında sayıyor.

Yanında hangi lamba yanıyor

ESP, ABS ile aynı hidrolik üniteyi ve tekerlek hız bilgisini kullandığı için, hangi lambalarla birlikte yandığı arızanın olası bölgesini daraltır.

• Yalnızca ESP: ESP'ye özgü ölçümler (direksiyon açısı, aracın dönme hareketi), fren pedalı şalteri, akü gerilimi ya da kapalı düğme akla gelir.
• ESP ile ABS: Ortak parçalara bakılır: tekerlek hız sensörü, kablo ve sinyal halkası, hidrolik ünite. Hyundai'nin kılavuzu ABS arızasında hidrolik frenlemenin çalışmaya devam ettiğini, ancak hız göstergesinin çalışmayabileceğini ve direksiyon yardımının değişebileceğini yazıyor (Hyundai kılavuzu).
• ESP, ABS ve kırmızı fren lambası: Ram, kırmızı fren lambasının ABS lambasıyla birlikte yanmasını EBD (elektronik fren kuvveti dağıtımı) arızası olarak tanımlıyor ve ABS tarafının acil onarımını istiyor (Ram fren lambası sayfası). ESP de aynı hidrolik üniteyi kullandığı için üçü birlikte yanıyorsa bunu fren sistemi arızası say ve aracı sürmeden yetkili servise danış.
• ESP ve motor arıza lambası: Tamirci rehberleri gaz kelebeğini de nedenler arasında sayıyor. Motor kodlarını da okutmak gerekir.

Yukarıdaki kayıt ABS lambasının sürekli yandığı bir hidrolik ünite arızasını anlatıyor. Fren ve ABS ile ilgili diğer kayıtlar için sitedeki fren belirtileri sayfasına bak.

Sürekli yanan lambanın arkasında aranan parçalar

ESP; tekerlek hızları, direksiyon açısı ve aracın dönme hareketi gibi birkaç ölçümün birbiriyle tutarlı olmasına dayanır. Biri uyumsuz veri verirse sistem kendini kapatır ve lamba yanar. Tamirci rehberlerinde (örnek rehber) şu nedenler öne çıkıyor:

• Tekerlek hız sensörü ve sinyal halkası: Kirlenme ya da hasar, sensörün bir tekerleğin kaydığını sanmasına yol açabilir.
• Direksiyon açı sensörü: MechanicBase adlı tamir sitesinin rehberi ESP lambasının nedenlerinin çoğunluğunu bu sensöre bağlıyor, ancak bu bir üretici ya da kurum verisi değil, sitenin kendi değerlendirmesi. Yıpranmış ya da doğru programlanmamış sensör lambayı yakar. Geometri ayarı, akünün ayrılması ya da direksiyon parçası değişiminden sonra yanan lambada sensörün yeniden kalibre edilmesi gerekebilir.
• Fren pedalı şalteri: Yanlış bilgi verirse lamba yanabilir.
• Akü gerilimi: Aracı çalıştırabilen ama çalışırken gerilimi tutamayan yaşlı akü sistemin kendini kapatmasına neden olabilir.
• Diğerleri: Gaz kelebeği, ABS modülü, aracın dönme ve yanal ivme sensörü ve düğmeye yanlışlıkla basılması.

Bu sıralama olasılık listesidir ve üretici belgesine değil tamirci rehberlerine dayanır. Gerçek nedeni ABS/ESP modülünün hata belleği gösterir. Motor arıza kodlarını okuyan her cihaz bu modülün belleğine ulaşamayabilir.

Lamba yanıkken sürüş

ESP lambası tek başına yanıyorsa temel frenleme ve direksiyon çalışmaya devam eder; kaybedilen şey kayma anındaki yardımdır. ESP ile birlikte çekiş kontrolü ve bazı araçlarda fren desteği de devre dışı kalabilir. Islak, karlı ya da buzlu yolda ve viraj girişlerinde bu fark büyüktür, hızını ve takip mesafeni buna göre ayarla. Kia ve Ram'ın ortak talimatı aracı yetkili servise ya da uzman bir atölyeye götürmek; hata kodu okunmadan hangi parçanın bozulduğu anlaşılmaz.

Alıcı gözüyle ESP lambası

• Kontak testi: Motoru çalıştırmadan kontağı aç. Lamba yaklaşık 3 saniye yanıp sonra sönmeli. Hiç yanmıyorsa lamba devre dışı bırakılmış olabilir; sönmüyorsa sistem arızalıdır.
• Düğme testi: ESP OFF düğmesi varsa bas, OFF lambası yanmalı; tekrar basınca sönmeli.
• Kısa sürüş: Birkaç kilometre sür. Lamba bir an bile yanıyorsa not et; aralıklı yanan lamba da arızadır.
• Geçmişi sor: Tekerlek hız sensörü, direksiyon açı sensörü, ABS ünitesi ya da akü değişti mi, geometri ayarı yapıldı mı? Faturasını iste.
• Hata belleğini okut: ABS/ESP modülünden kod okuyabilen bir cihazla bak; lamba o an sönük olsa bile bellekteki kayıtlar bilgi verir. Ekspertizin neyi gösterip neyi göstermediği için ekspertiz yazısına bak.