Gösterge panelindeki ikaz lambaları: kırmızı, sarı ve yeşil ne anlama gelir

Gösterge panelindeki renk, sorunun ne olduğunu değil ne kadar acil olduğunu söyler. Kırmızı, insan için tehlikenin ya da araçta çok ciddi hasarın hemen olduğu veya olmak üzere olduğu anlamına gelir. Sarı, normal çalışma sınırlarının dışına çıkıldığını, bir sistemin arızalandığını ya da hasar ihtimalini bildirir. Yeşil, güvenli ve normal çalışma durumudur. Bu anlamlar iki ve üç tekerlekli araçlara ilişkin bir AB tüzüğünde açıkça yazılı; otomobillerde gösterge lambalarını düzenleyen BM 121 sayılı yönetmelik ise genel renk kodu için ISO 2575 standardının 5. paragrafına başvuruyor.

Rengi yönetmelikle belirlenmiş lambalar

BM 121 sayılı yönetmeliğin tablosu, tip onayı alan araçlarda bazı ikazların rengini sabitliyor. Yani aşağıdaki lambaların rengi üreticinin tasarım tercihi değil:

• Kırmızı: motor yağ basıncı, motor soğutma suyu sıcaklığı, şarj durumu (akü lambası) ve emniyet kemeri.
• Sarı: ABS arızası, motor arıza lambası (motor yönetimi ya da OBD), dizel ön ısıtma (kızdırma), fren balatası aşınması, lastik basıncı, yolcu hava yastığının kapalı olması ve yakıt seviyesi.
• Sarı ve/veya kırmızı: hava yastığı arızası. Yönetmelik iki renge de izin veriyor.
• Yeşil: kısa far, sinyal ve park lambaları.
• Mavi: tabloda yalnızca uzun far.

Fren sistemi arızası ve park freni lambalarının rengini 121 değil, fren yönetmelikleri (13 ve 13-H) belirliyor. Ram'ın kılavuzu fren uyarı lambasını kırmızı olarak tanımlıyor.

Kırmızı her zaman motoru kapat demek değildir

Kırmızı aciliyet demektir, ama yapılacak şey lambaya göre değişir. Üreticilerin kılavuzlarından örnekler:

• Yağ basıncı: Nissan, Mazda ve Volkswagen güvenli yere çekip motoru hemen kapatmayı istiyor. Nissan, lamba yanıkken çalışan motorun ciddi hasar görebileceğini yazıyor.
• Şarj (akü) lambası: Mazda sürüşe devam edilmemesini, motorun ansızın durabileceğini yazıyor.
• Fren ve ABS lambaları birlikte: Mazda, sürmemeyi ve aracı çekiciyle servise götürmeyi istiyor; arka tekerlekler acil frenlemede normalden önce kilitlenebilir.
• Emniyet kemeri: lamba kırmızıdır ama takılmamış kemeri hatırlatır, motoru durdurmak gerekmez.

Sitedeki kayıtlardan, kırmızı lambaların arkasından çıkan iki örnek:

Sarı lamba bir sistemin görevini yapmadığını söyler

Sarı ikazların çoğu aracı hemen durdurmayı değil, ilgili sistemin devre dışı kaldığını bildirir. Bu, aciliyet yok demek değildir; önemli olan neyin kaybedildiğini bilmektir.

• ABS: Ram ve Nissan kılavuzlarına göre ABS arızalandığında normal fren çalışmaya devam eder, yalnızca kilitlenme önleme devre dışı kalır. Ram bunu, kırmızı fren uyarı lambasının sönük olması koşuluna bağlıyor.
• Motor arıza lambası: Ram, sabit yanan lambada aracın çoğunlukla normal sürülebildiğini ama servis gerektiğini yazıyor. Yanıp sönüyorsa durum farklı: ani güç kaybı ve ağır katalizör hasarı riski var ve Ram acil servis istiyor.

Dizelde motor arıza lambası, filtre dolduğunda da yanabilir; bunun nedenini DPF yazısında bulabilirsin. Sarı lambaların kayıt örnekleri:

Rengin yetmediği yerler

• Tabloda olmayan lambalar. Yönetmelik, tabloda yer almayan ikazların rengini üreticiye bırakıyor; tek şart, tablodaki lambaların anlaşılmasını bozmamak. Mavi bu yüzden uzun farla sınırlı değil: Mazda kılavuzlarında mavi bir termometre lambası motor soğukken yanıyor, ısınınca sönüyor. Isındığı halde yanık kalırsa sıcaklık sensörü arızalı olabilir (Mazda CX-3).
• Aynı sembol, başka renk. Yağ basıncı, soğutma suyu sıcaklığı, şarj ve yakıt seviyesi sembolleri için yönetmelik, farklı bir anlam vermek amacıyla başka renkte gösterilmesine izin veriyor. Aynı simgenin sarı sürümü bu yüzden kırmızısından daha hafif bir uyarı olabilir; hangisi olduğunu kılavuz söyler.
• Ekrandaki mesajlar. Ortak bir ekran alanında gösterilen ikazlarda renk şartı aranmıyor. Fren sistemi arızası, uzun far, sinyal ve emniyet kemeri ikazları ortak alanda yer alacaksa diğer simgelerin yerini almak zorunda; yani fren ikazı ekranda başka bilgilerle yarışmaz, onların yerine geçer.
• Yanıp sönme. Yönetmelik yanıp sönmeye genel bir anlam yüklemiyor. Her lambanın yanıp sönmesi kendi kılavuzunda ayrıca tanımlı ve fark küçük değil: motor arıza lambasında sabit ile yanıp sönen arasındaki ayrım, aracı kullanıp kullanamayacağını değiştirir.

Kontak açıldığında lambalar ne yapmalı

Yönetmelik, bir ikaz lambasının yalnızca temsil ettiği arıza ya da durum için veya ampul kontrolü sırasında yanmasına izin veriyor. Kılavuzlar bu davranışı tarif ediyor: Ram'da ABS lambası kontakta yanıyor ve dört saniyeye kadar yanık kalabiliyor, hiç yanmıyorsa fren sisteminin kontrolü isteniyor. Motor arıza lambası da kontakta yanmalı; yanmıyorsa kılavuz durumun hemen kontrol edilmesini söylüyor. Nissan'ın yağ basıncı lambası kontakta yanıyor, motor çalışınca sönmesi ise sensörlerin çalıştığını gösteriyor.

İkinci el aracı denerken bu davranışı tersinden kullan: kontak açılınca hiç yanmayan bir ikaz lambası, o sistemin kontrol edilmediğini ya da lambanın devre dışı bırakıldığını gösterebilir. Kesin hüküm sayma, çünkü ampul kontrolü her markada yok; ama kılavuz ilgili lambanın kontakta yandığını söylüyorsa ve yanmıyorsa nedenini sor.

Lambalara bağlı arızaları sitede elektrik ve elektronik, fren ve ABS ve DPF, EGR ve AdBlue listelerinde görebilirsin.

Rengi ne olursa olsun, lambayla birlikte fren pedalında, direksiyonda ya da motor gücünde bir değişiklik hissediyorsan renk ayrımına bakma, güvenli bir yere çekip aracı durdur.