P0420 katalizör verimi düşük kodu: katalizör mü, oksijen sensörü mü

Motor beyni katalizörü (egzozdaki katalitik konvertör) doğrudan ölçmez; öndeki ve arkadaki oksijen sensörünün sinyallerini karşılaştırır ve fark beklenenden küçükse bank 1 için P0420'yi, ikinci sıra için P0430'u yazar. Bu yüzden kod katalizörün bittiğini kanıtlamaz: aynı sonucu sensör, egzoz kaçağı, yazılım ya da tekleme de üretebilir (Identifix). Değişimi masraflı bir parça olduğu için katalizör sona bırakılmalı.

Önce sebebi ara: katalizör çoğunlukla sonuçtur

Yeni bir katalizör, kodu üreten neden giderilmediyse yeniden başarısız olabilir; Identifix bu yüzden önce tekleme ile fakir ya da zengin karışım sorunlarının çözülmesini, buji, bobin, enjektör sızıntısı ve yakıt basıncının kontrol edilmesini öneriyor (Identifix). Katalizöre zarar verebilen nedenlerden biri tekleme: Kaliforniya yönetmeliği, katalizöre zarar verecek tekleme oranını ayrı bir ölçüt sayıyor ve o durumda lambanın yanıp sönmesini istiyor (yönetmelik metni).

Sitedeki Hyundai Accent Blue 1.4 MPI kaydı kanister valfi arızasıyla katalitik konvertör sorunlarını aynı yerde topluyor: konvertör yaşlanınca yanlış karışımla birlikte tıkanabiliyor. Audi A3 1.6 MPI kaydında da bobin ve lambda sensörünün birlikte yaşlanması düzensiz rölanti ve ıskalama yapıyor; bu tür bir tabloda P0420 asıl arıza değil, sonradan gelen bir kod olabilir.

Aynı kodu katalizör olmadan üretebilen şeyler

• Katalizör öncesinde egzoz kaçağı. Manifold, conta ya da esnek borudaki çatlak ölçümü bozar; egzoz ve emme hattı çatlak ve kaçak için denetlenir (Identifix).
• Oksijen sensörleri. Yaşlanan ya da yavaşlayan bir sensör, çalışan katalizörü bozuk gösterebilir. Sensörün beynin beklediği gibi tepki verip vermediği ölçülerek anlaşılır (aşağıda).
• Karışım ve tekleme. Giderilmemiş tekleme ya da karışım hatası hem izlemeyi bozabilir hem de katalizörü gerçekten yorabilir.
• Yazılım. Bazı araçlarda VIN'e özel bülten ya da kampanya olabilir; motor beyni yazılımının güncel olup olmadığı kontrol edilir (Identifix).
• Başka kodlar. Soğutma suyu sıcaklığı kodu (P0128) katalizör izlemesinin çalışmasını etkileyebilir; saklı bir P0442 (buharlaşma sistemi küçük kaçak), katalizör izlemesi geçse bile hazırlık durumunun tamamlanmasını engelleyebilir (Identifix).

ECU katalizörü nasıl yargılar, eşik nerede

Çalışan katalizör egzozdaki oksijeni depolayıp zararlı gazları dönüştürür; bu yüzden arkadaki sensörün sinyali öndekinden farklı davranır. Beyin beklenen farkı görmezse kodu yazar. Identifix, izleme mantığının, sensör tipinin ve çalışma koşullarının araca göre değiştiğini, bu yüzden tek bir geçerli dalga formu kuralı olmadığını vurguluyor.

Eşik de “katalizör tamamen bitti” demek değil. Kaliforniya yönetmeliği izlemeyi katalizörün “doğru dönüşüm kapasitesi” üzerinden tanımlar ve arıza ölçütünü araç sınıfına göre verir; örneğin emisyonun sertifika sınırının 1,75 katını aşması ya da ortalama hidrokarbon dönüşüm veriminin %50'nin altına düşmesi (yönetmelik metni). Yani kod, katalizör kısmen çalışırken de yazılabilir. Avrupa'da onaylı araçlarda eşikler farklı olabilir.

Katalizör mü sensör mü: ayıran ölçümler

Çoğu araçta tek belirti arıza lambasıdır. Belirti varsa düzensiz rölanti, performans ve yakıt tüketimi kaybı, stop etme ya da emisyon ölçümünde başarısızlık görülebilir (Identifix). Parça almadan önce şu ölçümler kararı daraltır:

• Sensör tepkisi. Propanı emmeye verip bir vakum hortumunu çekerek sensörlerin beynin beklediği gibi tepki verdiğini doğrula. Tepki sağlıklıysa sensör şüphesi azalır.
• Sıcaklık farkı. Katalizör gövdesinin giriş ve çıkış sıcaklığını karşılaştır; çalışan katalizörde çıkış girişten sıcak olmalıdır.
• Karşı basınç. Tıkanma şüphesinde egzoz karşı basıncı ölçülür.
• Yakıt düzeltmesi ve donmuş kayıt. Kod yazıldığı andaki kısa ve uzun süreli yakıt düzeltmeleri karışım sorununu gösterebilir.

Identifix dalga formundan hüküm çıkarmaya karşı da uyarıyor: önce sensör tipi (geniş bant ya da klasik) ve üreticinin izleme stratejisi belirlenmeli. Kod gerçek bir izleme sonucudur, ama katalizörün arızalı olduğunun kanıtı değildir.

Sitedeki Corsa C kaydı, ısıtmalı lambda sensörlerinin yıpranmasının motor arıza lambası, yakıt tüketimi artışı ve bozuk egzoz değerleriyle sonuçlandığını anlatıyor.

Silinen kod, izleme tamamlanınca geri gelir

Kod, katalizör izlemesi çalışıp geçtiğinde söner; silmek kodu çözmez, izlemeyi sıfırlar (Identifix). Kaliforniya yönetmeliği de izleme yönteminin, katalizör kodunun silindiği ama katalizörün değiştirilmediği durumu tespit edebilmesini ister (yönetmelik metni). Katalizör gerçekten zayıfsa izleme tamamlandığında kod geri gelir. Yakın zamanda silinmiş bir araçta ise izleme tamamlanana kadar hazırlık durumu “tamamlanmadı” görünür; tarayıcıyla bu duruma bakmak silme yapılıp yapılmadığı konusunda ipucu verir.

İptal edilmiş katalizör ve egzoz ölçümü

Katalizörün içini boşaltmak ya da “iptal” etmek kodu bastırabilir, ama aracı üretimdeki emisyon donanımından uzaklaştırır. Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği benzinli taşıtlarda karbon monoksit ölçümünü esas alır ve imalatında katalitik dönüştürücü bulunan taşıtın rölantide ve yüksek rölantide ölçülmesini şart koşar; ölçümün katalizör yokmuş gibi yapılması ölçüm istasyonu için ihlaldir.

Taşıt sahibi açısından asıl hüküm denetimde: geçerli ölçümü olsa bile imalatında bulunan egzoz gazı emisyon kontrol sistemi standartlara uygun bulunmayan araçlara idari para cezası verilir. Hükmün ifadesi genel: “imalatında bulunan egzoz gazı emisyon kontrol sistemi”. Katalizör bu sistemin parçası olduğundan iptalli bir araç bu hükme takılabilir; aynı hükmün dizelde filtre için nasıl işlediği DPF yazısında anlatılıyor.

Bu bölüm yönetmelik metnine dayanır, hukuki görüş değildir. Katalizörün muayenede ayrıca aranıp aranmadığı ve cezaların uygulanma biçimi gibi ayrıntılar için TÜVTÜRK'e ya da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı il müdürlüğüne danış.